Thỏa thuận công việc với người giúp việc nên ghi những gì

Pháp luật lao động Việt Nam yêu cầu hợp đồng với lao động là người giúp việc gia đình phải lập thành văn bản. Bản thỏa thuận không cần dài: một trang ghi rõ công việc, thời giờ làm việc, tiền lương và kỳ trả lương, ngày nghỉ, và điều kiện chấm dứt là đã đủ dùng cho phần lớn gia đình.

Vì sao nên viết ra giấy

Phần lớn gia đình thuê giúp việc bằng thỏa thuận miệng, và phần lớn mâu thuẫn về sau đều xoay quanh những chuyện tưởng đã rõ: có phải nấu ăn không, Tết nghỉ mấy ngày, ai đền khi hỏng đồ. Viết ra giấy không phải để ra tòa — mà để hai bên cùng nhớ một phiên bản.

Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình. Đây là nghĩa vụ của bên thuê, không phải tùy chọn.

Các mục cần có

1. Thông tin hai bên: họ tên, số căn cước, số điện thoại, địa chỉ nơi làm việc.
2. Công việc phải làm — liệt kê cụ thể, kèm câu “những việc ngoài danh sách này do hai bên thỏa thuận riêng”.
3. Thời giờ làm việc: giờ bắt đầu, giờ kết thúc, những ngày nào trong tuần.
4. Tiền lương, hình thức trả (tiền mặt / chuyển khoản) và kỳ trả lương.
5. Khoản tiền người sử dụng lao động trả thêm để người lao động tự tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.
6. Ngày nghỉ hằng tuần, nghỉ lễ Tết, và cách báo nghỉ đột xuất của cả hai bên.
7. Với người ở lại nhà: chỗ ở, việc ăn uống, thời gian nghỉ trong ngày.
8. Đền bù khi làm hỏng, mất tài sản — nêu nguyên tắc, đừng nêu con số phạt.
9. Thời hạn hợp đồng và thời gian báo trước khi một trong hai bên muốn chấm dứt.
10. Ngày ký, chữ ký hai bên, mỗi bên giữ một bản.

Ba điều luật quy định mà nhiều gia đình chưa biết

• Ngoài lương, bên thuê phải trả cho người giúp việc một khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế bắt buộc, để người lao động tự tham gia. Khoản này trả cùng kỳ trả lương.
• Người giúp việc được nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục mỗi tuần; người ở lại nhà được nghỉ ít nhất 8 giờ mỗi ngày, trong đó có 6 giờ liên tục.
• Bên thuê không được giữ giấy tờ tùy thân bản gốc của người lao động, và không được ngược đãi, cưỡng bức lao động dưới bất kỳ hình thức nào.

Phần pháp lý ở đây chỉ tóm tắt để bạn biết đường tra cứu. Với trường hợp phức tạp — tranh chấp, tai nạn lao động, người nước ngoài — hãy hỏi ý kiến người có chuyên môn pháp lý thay vì dựa vào bài viết này.

Những thứ KHÔNG nên đưa vào

• Điều khoản giữ căn cước, sổ hộ khẩu hay bằng cấp bản gốc — trái luật, và bản thỏa thuận có ghi cũng không có hiệu lực.
• Điều khoản giữ lại lương tháng cuối để “ràng buộc”.
• Mức phạt tiền cho lỗi vặt. Thay vào đó ghi nguyên tắc: hỏng do bất cẩn thì hai bên bàn cách xử lý, hỏng do hao mòn tự nhiên thì không tính.
• Cấm người ta làm cho nhà khác ngoài giờ đã thỏa thuận — với người làm theo giờ thì điều khoản này vừa vô lý vừa không thực thi được.

Câu hỏi thường gặp

Thuê giúp việc theo giờ có cần hợp đồng bằng văn bản không?

Theo quy định thì hợp đồng với lao động là người giúp việc gia đình phải lập thành văn bản, không phân biệt làm theo giờ hay ở lại nhà. Trên thực tế, với người chỉ đến vài buổi một tuần, một bản thỏa thuận một trang ghi rõ công việc, lịch làm, tiền lương và cách báo nghỉ là đủ dùng.

Có phải đóng bảo hiểm xã hội cho người giúp việc không?

Bên thuê không đóng thay, nhưng phải trả thêm cho người lao động một khoản tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế bắt buộc, cùng kỳ trả lương, để họ tự tham gia. Nên ghi rõ khoản này trong bản thỏa thuận để tránh hiểu nhầm là đã gộp vào lương.

Muốn cho nghỉ việc thì phải báo trước bao lâu?

Với lao động là người giúp việc gia đình, cả hai bên đều có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nhưng phải báo trước theo thời hạn luật định. Cách an toàn là ghi thẳng thời hạn báo trước vào bản thỏa thuận ngay từ đầu, áp dụng cho cả hai phía.