Thuê người chăm người già, người bệnh tại nhà

Việc đầu tiên không phải là tìm người, mà là xác định người thân của bạn đang ở mức độ phụ thuộc nào: tự sinh hoạt được, cần hỗ trợ một phần, hay nằm một chỗ. Ba mức này đòi hỏi ba loại kỹ năng khác hẳn nhau, và chọn sai mức là lý do phổ biến nhất khiến phải đổi người sau vài tuần.

Xác định mức độ phụ thuộc trước khi tìm người

• Mức 1 — tự sinh hoạt được, cần người bầu bạn và lo cơm nước, nhắc uống thuốc, đưa đi khám. Người giúp việc gia đình bình thường đảm nhiệm được.
• Mức 2 — cần hỗ trợ một phần: đỡ khi đi lại, tắm rửa, thay quần áo. Cần người có sức khỏe và đã quen việc, đặc biệt là kỹ thuật đỡ người đúng cách để không làm ngã cả hai.
• Mức 3 — nằm một chỗ: xoay trở chống loét, vệ sinh tại giường, cho ăn qua ống nếu có, theo dõi dấu hiệu bất thường. Cần người từng chăm ca tương tự, và nên hỏi ý kiến điều dưỡng về kỹ thuật.

Nói đúng mức độ ngay từ cuộc gọi đầu tiên. Mô tả nhẹ đi để dễ tìm người sẽ khiến người ta đến rồi bỏ ngay tuần đầu, mất thời gian của cả hai bên.

Ranh giới với công việc y tế

Người giúp việc chăm sóc sinh hoạt hằng ngày. Tiêm truyền, thay băng vết thương hở, đặt hoặc thay ống thông là công việc y tế — phải do người có chuyên môn thực hiện. Đừng nhờ và cũng đừng nhận lời làm những việc này chỉ vì “đã từng thấy người ta làm”.

Việc uống thuốc thì khác: người chăm hoàn toàn có thể chia thuốc theo hộp chia ngày và nhắc giờ, miễn là bạn viết ra danh sách rõ ràng và tự kiểm tra định kỳ. Nên có một tờ ghi: tên thuốc, liều, giờ uống, và dấu hiệu nào thì phải gọi cho bạn ngay.

Hỏi gì khi gặp mặt

• Chị đã chăm ca nào giống tình trạng của mẹ tôi chưa, kể lại một ngày của chị hồi đó?
• Cụ ngã trong nhà tắm lúc chỉ có chị ở nhà, chị làm gì trước?
• Cụ không chịu ăn, không chịu uống thuốc, chị xử lý thế nào?
• Chị đỡ người từ giường sang xe lăn bằng cách nào?
• Chị có ngủ trưa không, ban đêm chị dậy được mấy lần?

Câu cuối cùng quan trọng với ca cần trở mình ban đêm — và cũng là câu nhắc bạn rằng một người không thể trực 24 giờ liên tục nhiều ngày liền. Ca nặng thường cần hai người thay phiên, hoặc một người kèm sự hỗ trợ của gia đình vào ban đêm.

Chuẩn bị nhà cửa

• Lắp tay vịn trong nhà tắm và dọc hành lang; bỏ thảm trơn và ngưỡng cửa gây vấp.
• Đèn ngủ ở lối đi ban đêm.
• Ghế tắm và vòi sen cầm tay — giảm rủi ro ngã nhiều hơn bất kỳ lời dặn nào.
• Một tờ giấy dán ở chỗ dễ thấy: danh sách thuốc, bệnh nền, dị ứng, số bác sĩ đang theo dõi, số của các con.

Đừng bỏ qua sức bền của người chăm

Chăm người bệnh nặng là công việc bào mòn cả thể lực lẫn tinh thần. Người chăm cần ngày nghỉ thật sự, không phải “nghỉ nhưng vẫn ở trong nhà”. Gia đình nên sắp xếp người thay phiên ít nhất một ngày mỗi tuần. Đây không chỉ là chuyện tử tế — người kiệt sức là người dễ để xảy ra tai nạn nhất.

Xem danh sách người nhận chăm người già.

Câu hỏi thường gặp

Người giúp việc có được tiêm thuốc, thay băng cho người bệnh không?

Không. Đó là công việc y tế, phải do người có chuyên môn thực hiện. Người giúp việc đảm nhiệm phần chăm sóc sinh hoạt: ăn uống, vệ sinh, đỡ đi lại, nhắc và chia thuốc uống theo đơn đã có.

Chăm người nằm một chỗ thì cần mấy người?

Ca cần trở mình và vệ sinh ban đêm thường vượt sức một người nếu kéo dài nhiều tuần. Thực tế phổ biến là một người chăm chính ban ngày cộng với sự hỗ trợ của gia đình ban đêm, hoặc hai người thay phiên. Hãy tính từ đầu thay vì để người chăm kiệt sức rồi mới xoay.