Trả lương cho người giúp việc: cách tính và những khoản đi kèm

Tiền lương giúp việc do hai bên thỏa thuận, nhưng có ba điều luật đã quy định sẵn: phải trả thêm một khoản để người lao động tự đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, phải trả đúng kỳ đã thỏa thuận, và không được giữ lương để ràng buộc người lao động.

Trang này không công bố bảng giá và không đưa ra mức lương tham khảo. Lý do: mức công thay đổi rất nhiều theo khu vực, khối lượng việc và thời điểm, và gần như toàn bộ hồ sơ trên trang để “Thỏa thuận” — đưa ra một con số sẽ là con số bịa. Bài này nói về cách tính và các khoản đi kèm, không nói về mức.

Hai cách tính phổ biến

• Theo giờ hoặc theo buổi — dùng cho người làm vài buổi mỗi tuần. Cần chốt rõ một buổi là mấy tiếng và tính thế nào khi làm quá giờ.
• Theo tháng — dùng cho người ở lại nhà hoặc sáng đi tối về. Cần chốt rõ tháng đó gồm bao nhiêu ngày làm, nghỉ tuần mấy ngày, và làm thêm ngày nghỉ thì tính ra sao.

Với người ở lại nhà, hãy nói rõ ngay từ đầu rằng tiền ăn ở là do gia đình lo và không trừ vào lương, hay có thỏa thuận khác. Đây là điểm hay hiểu nhầm nhất.

Khoản bảo hiểm phải trả kèm

Ngoài tiền lương, bên thuê phải trả cho người giúp việc một khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế bắt buộc, để họ tự tham gia. Khoản này trả cùng kỳ trả lương và nên ghi riêng một dòng trong bản thỏa thuận — gộp vào lương rồi nói miệng là “đã bao gồm” là cách chắc chắn dẫn tới tranh cãi về sau.

Kỳ trả lương và cách trả

• Chốt kỳ trả rõ ràng: theo buổi, theo tuần, hay ngày cố định hằng tháng.
• Trả chuyển khoản nếu được — có lịch sử giao dịch, không phải nhớ hộ ai.
• Trả đúng hạn, kể cả tháng bạn đi công tác. Chậm lương là lý do phổ biến nhất khiến người làm tốt nghỉ việc.
• Không giữ lương tháng cuối để “giữ chân”. Việc này trái quy định và cũng không giữ được ai.

Thưởng Tết, ứng lương, tăng lương

• Thưởng Tết không phải nghĩa vụ bắt buộc theo luật, nhưng là thông lệ gần như phổ quát trong nghề này. Nên nói trước từ đầu năm về nguyên tắc (ví dụ: gắn với số tháng đã làm) thay vì để đến sát Tết mới bàn.
• Ứng lương: hợp lý khi có việc gấp và người ta đã làm được một thời gian. Nên có giới hạn và ghi lại mỗi lần ứng — ghi ra giấy hoặc nhắn tin xác nhận, không dựa vào trí nhớ.
• Tăng lương: xem lại mỗi năm một lần, hoặc khi khối lượng việc tăng thật sự (nhà có thêm người, thêm việc). Chủ động đề cập trước khi người ta phải hỏi.

Khi làm hỏng, mất đồ

Nguyên tắc dễ chịu cho cả hai bên: hao mòn tự nhiên và tai nạn nhỏ trong lúc làm việc thì không tính; thiệt hại lớn do bất cẩn rõ ràng thì hai bên bàn cách chia sẻ. Đừng đặt sẵn mức phạt tiền trong thỏa thuận, và tuyệt đối không tự trừ vào lương mà chưa nói chuyện với người ta.

Xem thêm các mục cần có trong bản thỏa thuận công việc.

Câu hỏi thường gặp

Lương giúp việc hiện nay là bao nhiêu?

Trang này không đưa ra mức tham khảo vì mức công thay đổi rất nhiều theo khu vực, khối lượng việc và thời điểm — và dữ liệu của trang không có con số thật để dựa vào. Cách xác định đúng nhất là mô tả chính xác khối lượng việc của nhà bạn rồi hỏi giá vài người trong cùng khu vực.

Có phải trả thêm khoản bảo hiểm ngoài lương không?

Có. Theo quy định, bên thuê phải trả cho lao động là người giúp việc gia đình một khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế bắt buộc, cùng kỳ trả lương, để người lao động tự tham gia.

Có được trừ tiền ăn ở vào lương người ở lại nhà không?

Đây là điều hai bên thỏa thuận, nhưng phải nói rõ ngay từ đầu và ghi vào bản thỏa thuận. Thông lệ phổ biến là gia đình lo ăn ở và không trừ vào lương. Điều không được làm là mặc định trừ mà không thống nhất trước.